Trung thu và Đoan ngọ là hai dịp lễ mà cả Việt Nam lẫn Trung Quốc đều có, nhưng cách đón mỗi nơi lại có nét riêng. Bài này giới thiệu từ vựng cần biết, so sánh nhẹ phong tục hai bên và những câu chúc dùng được ngay khi nói chuyện với bạn bè, đồng nghiệp người Trung Quốc.
Tết Trung thu — 中秋节
Tết Trung thu, gọi là 中秋节 (Zhōngqiū Jié), rơi vào rằm tháng Tám âm lịch. Ở Trung Quốc, nhiều gia đình coi đây là dịp sum họp: cả nhà quây quần ăn bánh, ngắm trăng.
| Tiếng Trung | Pinyin | Nghĩa |
|---|---|---|
| 月饼 | yuèbǐng | bánh trung thu |
| 赏月 | shǎngyuè | ngắm trăng |
| 团圆 | tuányuán | sum họp, đoàn viên |
| 灯笼 | dēnglong | đèn lồng |
| 中秋节快乐！ | Zhōngqiū Jié kuàilè! | Chúc Trung thu vui vẻ! |
Ở Việt Nam, Trung thu thường được xem là Tết của trẻ em, gắn với rước đèn, phá cỗ, múa lân. Khi kể cho bạn Trung Quốc, bạn có thể nói:
- 在越南，中秋节也是儿童的节日。 (Zài Yuènán, Zhōngqiū Jié yě shì értóng de jiérì. — Ở Việt Nam, Trung thu cũng là ngày lễ của trẻ em.)
- 中秋节我们一起赏月吧。 (Zhōngqiū Jié wǒmen yìqǐ shǎngyuè ba. — Trung thu mình cùng ngắm trăng nhé.)
- 你喜欢什么馅的月饼？ (Nǐ xǐhuan shénme xiàn de yuèbǐng? — Bạn thích bánh trung thu nhân gì?)
Tết Đoan ngọ — 端午节
Tết Đoan ngọ, gọi là 端午节 (Duānwǔ Jié), vào mùng 5 tháng 5 âm lịch. Theo truyền thuyết phổ biến ở Trung Quốc, lễ này gắn với việc tưởng nhớ nhà thơ 屈原 (Qū Yuán — Khuất Nguyên). Hai hoạt động tiêu biểu là gói bánh và đua thuyền rồng.
| Tiếng Trung | Pinyin | Nghĩa |
|---|---|---|
| 粽子 | zòngzi | bánh ú, bánh tro (bánh gạo nếp gói lá) |
| 包粽子 | bāo zòngzi | gói bánh ú |
| 龙舟 | lóngzhōu | thuyền rồng |
| 赛龙舟 | sài lóngzhōu | đua thuyền rồng |
| 端午安康！ | Duānwǔ ānkāng! | Chúc Đoan ngọ bình an! |
Ở Việt Nam, Đoan ngọ quen gọi là Tết "giết sâu bọ": nhiều gia đình ăn rượu nếp, hoa quả vào sáng sớm. Khi trò chuyện, bạn có thể hỏi 今年端午节你们包粽子吗？ (Jīnnián Duānwǔ Jié nǐmen bāo zòngzi ma? — Đoan ngọ năm nay nhà bạn có gói bánh ú không?)
Về lời chúc: nhiều người Trung Quốc chọn 端午安康 thay vì 端午节快乐 (Duānwǔ Jié kuàilè), vì xem đây là ngày cầu bình an hơn là ngày vui chơi. Cả hai cách đều được dùng, nhưng 端午安康 thường được coi là trang trọng và an toàn hơn.
So sánh nhanh hai bên
- Giống nhau: cùng theo lịch âm, cùng có bánh đặc trưng, cùng là dịp gia đình gặp nhau.
- Khác nhau: Trung thu ở Việt Nam thiên về trẻ em; ở Trung Quốc thiên về đoàn viên. Đoan ngọ ở Việt Nam gắn với "giết sâu bọ"; ở Trung Quốc gắn với bánh ú và đua thuyền.
- Phong tục mỗi vùng, mỗi gia đình mỗi khác, nên hỏi thăm bằng câu hỏi mở sẽ tự nhiên hơn là khẳng định.
Lỗi người Việt hay gặp
- Đọc 端午 thành "duān wú"; chữ 午 đọc wǔ, thanh 3.
- Dịch "bánh trung thu" thành ✗ 中秋饼 — tên thông dụng là 月饼.
- Chúc 快乐 cho mọi dịp mà không để ý sắc thái của từng lễ.
Muốn học thêm từ vựng theo chủ đề lễ hội và ăn uống, xem kho từ vựng: tiengtrung365.com/hoc-tieng-trung/tu-vung
Nhà bạn đón Trung thu, Đoan ngọ thế nào? Chia sẻ và trò chuyện với mọi người trong chuyên mục Giao lưu: tiengtrung365.com/cong-dong?category=giao-luu
— Ban biên tập Tiếng Trung 365