"Em mới học, nên chọn chữ giản thể hay phồn thể?" là câu hỏi rất hay gặp của người mới bắt đầu. Câu trả lời ngắn: hãy chọn theo nơi bạn định dùng tiếng Trung, và với đa số người học ở Việt Nam, giản thể là lựa chọn hợp lý để khởi đầu. Bài hỏi đáp này giải thích hai hệ chữ khác nhau thế nào, đang dùng ở đâu và làm sao để sau này đọc được cả hai.
Hỏi: Giản thể và phồn thể khác nhau ở đâu?
Đáp: Phồn thể là dạng chữ truyền thống, thường nhiều nét hơn. Giản thể là dạng đã được giản hoá: bớt nét, viết gọn một số bộ phận. Phần lớn chữ giữ nguyên cách đọc và nghĩa, chỉ hình chữ thay đổi; một số chữ giản thể gộp nhiều chữ phồn thể, ví dụ 发 (fā) ứng với cả 發 (fā — phát ra) và 髮 (fà — tóc). Nhiều chữ thông dụng giống hệt nhau ở cả hai hệ, ví dụ 人 (rén), 大 (dà), 中 (zhōng), 天 (tiān).
| Tiếng Trung | Pinyin | Nghĩa | Phồn thể |
|---|---|---|---|
| 学 | xué | học | 學 |
| 书 | shū | sách | 書 |
| 汉语 | Hànyǔ | tiếng Hán | 漢語 |
| 国 | guó | nước, quốc gia | 國 |
| 语 | yǔ | lời nói, ngôn ngữ | 語 |
| 说 | shuō | nói | 說 |
| 钱 | qián | tiền | 錢 |
| 门 | mén | cửa | 門 |
Dạng phồn thể đọc y hệt dạng giản thể tương ứng: 學 (xué), 書 (shū), 漢語 (Hànyǔ), 國 (guó), 語 (yǔ), 說 (shuō), 錢 (qián), 門 (mén). Nhìn bảng, bạn sẽ thấy một số quy luật: bộ Ngôn bên trái được viết gọn (语 và 語, 说 và 說), bộ Kim cũng vậy (钱 và 錢).
Hỏi: Mỗi hệ chữ đang được dùng ở đâu?
Đáp:
- Giản thể: Trung Quốc đại lục và Singapore. Nhiều giáo trình tiếng Trung phổ biến ở Việt Nam cũng dùng giản thể.
- Phồn thể: Đài Loan, Hồng Kông và Ma Cao.
- Ở Việt Nam, chữ Hán trên câu đối, hoành phi ở đình chùa thường là dạng chữ truyền thống, gần với phồn thể.
Tiếng Trung 365 dạy chữ giản thể kèm pinyin, phù hợp với lộ trình luyện thi HSK 3.0 và làm việc với doanh nghiệp đại lục.
Hỏi: Vậy tôi nên chọn thế nào?
Đáp: Hãy trả lời câu hỏi "mình sẽ dùng tiếng Trung ở đâu?":
- Học, làm việc ở Trung Quốc đại lục hoặc với đối tác đại lục: học giản thể.
- Định sống, học tập ở Đài Loan hay Hồng Kông: nên làm quen phồn thể sớm. Ở Đài Loan, người học còn thường gặp hệ chú âm (bopomofo) bên cạnh pinyin.
- Chưa có kế hoạch cụ thể: bắt đầu bằng giản thể, vì ít nét hơn nên viết nhanh và dễ nhớ hơn trong giai đoạn đầu.
Hỏi: Học một hệ thì có đọc được hệ kia không?
Đáp: Có thể, nếu bạn tập dần. Gợi ý:
- Nắm chắc vài trăm chữ giản thể thông dụng trước, rồi mới tập nhận diện phồn thể.
- Khi gặp chữ phồn thể lạ, tìm phần giống chữ giản thể bạn đã biết; rất nhiều chữ chỉ khác một bộ phận.
- Chỉ cần viết thành thạo một hệ. Với hệ còn lại, mục tiêu là đọc hiểu, không cần viết tay.
Bắt đầu học chữ và pinyin theo từng bước: tiengtrung365.com/hoc-tieng-trung/bat-dau
Bạn có câu hỏi khác về cách học? Đặt câu hỏi ở chuyên mục Hỏi đáp: tiengtrung365.com/cong-dong?category=hoi-dap
— Ban biên tập Tiếng Trung 365